저는 커피를 마셔요. Bu cümleyi kelime kelime Türkçeye aktarınca şöyle bir şey çıkıyor: "Ben(-ise) kahve-yi içiyorum." Özne başta, nesne ortada, fiil en sonda, ekler kelimenin arkasında. Bir İngiliz için bu cümle tersten kurulmuş gibidir, bir Türk için dümdüz. Korece öğrenmek zor mu sorusunun dürüst cevabı da buradan başlıyor: Dilbilgisinin iskeleti Türkçe konuşan birine beklenmedik derecede tanıdık, ama kelimeler, sesler ve hitap kuralları ciddi emek istiyor.
Hangul alfabesini bir haftada okumaya başlarsın. Günde 45 dakika çalışarak temel günlük konuşmaya (A2) bir buçuk yıl civarında ulaşmak gerçekçi; dizileri altyazısız takip etmek ise yılların işi. Bu ikisi arasındaki mesafeyi baştan bilmek, motivasyonu üçüncü ayda kaybetmemenin en iyi yolu.
Hangul: işin en kolay kısmı
Kore alfabesi Hangul, 15. yüzyılda Kral Sejong döneminde, halkın kolayca okuma yazma öğrenebilmesi için tasarlandı ve bu işi bugün de görüyor. Temelde 14 ünsüz ve 10 ünlüden oluşur, harfler hece blokları halinde birleşir: ㅎ, ㅏ ve ㄴ bir araya gelince 한, yani "han" olur. 한국 Kore demek.
Çince karakterlerle ya da Japoncanın üç ayrı yazı sistemiyle karşılaştırınca Hangul neredeyse bir hediye. Bu yüzden Latin harfli okunuşlarla vakit kaybetme; aşağıdaki örneklere de bilerek eklemedim. İki üç gün harflerle, bir hafta basit kelimelerle uğraş, okuma kendiliğinden gelir.
Korece ve Türkçe: akraba değil ama komşu gibi
Önce bir yanlış anlamayı düzeltelim. Korece ile Türkçenin akraba olduğu kanıtlanmış değil; bir zamanlar popüler olan Altay dilleri teorisi bugün dilbilimcilerin çoğunca kabul görmüyor. Ama akraba olmamak benzememek demek değil. İki dil de eklemeli, ikisinde de fiil sona gider, ikisinde de ekler ve edatlar kelimenin önüne değil arkasına gelir.
| Türkçe | Korece | Benzeyen ne |
|---|---|---|
| Okula gidiyorum. | 학교에 가요. | -a ile 에 yönelmeyi anlatır, fiil sonda |
| Evde ders çalışıyorum. | 집에서 공부해요. | -de ile 에서 yeri anlatır |
| Kitabı okudum. | 책을 읽었어요. | -ı ile 을 nesneyi işaretler |
| Dün izlediğim film | 어제 본 영화 | Niteleyen kısım ismin önünde |
Sonuncusu özellikle önemli. İngilizcede "the film that I watched yesterday" dersin ve niteleyen kısım ismin arkasına düşer. Korecede de Türkçede de ismin önüne gelir. İngilizce üzerinden Korece öğrenenlerin aylarca alışmaya çalıştığı bu yapı, sana ilk günden doğal gelir.
Bir de ünlü uyumunu hatırlatan bir ayrıntı var. Kibar şimdiki zaman ekinde, fiil kökündeki son ünlü ㅏ ya da ㅗ ise 아요, değilse 어요 gelir: 가다 (gitmek) 가요 olur, 먹다 (yemek) 먹어요. Türkçedeki ünlü uyumunun aynısı değil, ama "-lar mı, -ler mi" diye düşünmeye alışmış bir kafa bu kuralı çabuk kapar.
Ses tarafında da küçük bir hediye var: Korecedeki ㅡ ünlüsü Türkçedeki ı ile neredeyse aynı. 음식 (yemek) kelimesini Türkçe konuşan biri ilk denemede doğruya yakın söyler, İngilizce konuşan pek çok öğrenci ise bu seste uzun süre zorlanır.
Korece öğrenmek zor mu: sesler, hitap ve iki sayı sistemi
Kolaylıklar burada bitiyor. Korecede birçok ünsüzün üç ayrı versiyonu var: düz, nefesli ve gergin. 불 ateş, 풀 çimen, 뿔 boynuz demek ve üçü arasındaki fark Türk kulağına ilk başta aynı "p" ya da "b" gibi gelir. Ünlülerde de ㅓ ile ㅗ ayrımı, Türkçede karşılığı olmayan bir incelik ister.
İkinci duvar hitap. Türkçede "sen" ile "siz" arasında seçim yaparsın, o kadar. Korecede saygı derecesi fiilin sonuna işlenir ve aynı cümlenin arkadaşa, yaşça büyüğe ve resmî bir ortamda söylenen ayrı biçimleri vardır. Dizilerde en sık duyduğun samimi biçimi tanımadığın birine kullanırsan kaba kaçarsın. Bu yüzden işe kibar ama resmî olmayan, 요 ile biten biçimle başlamak en güvenlisi.
Üçüncüsü sayılar. Korecede iki ayrı sayı sistemi var: biri Koreceye özgü (하나, 둘, 셋), diğeri Çinceden gelen (일, 이, 삼). Saati söylerken ikisi aynı cümlede buluşur: 세 시 삼십 분, yani üç otuz. Saat yerli sayıyla, dakika Çince kökenli sayıyla söylenir. Bunu ilk öğrendiğinde biraz sinirlenmen normal.
Son olarak kelimeler. Türkçeyle ortak kök neredeyse yok. İngilizceden girmiş kelimeler (커피 kahve, 컴퓨터 bilgisayar) biraz yardım eder, gerisini tek tek öğrenirsin. Korecede en uzun süren kısım da bu.
Ne kadar sürer, TOPIK ne istiyor
ABD'deki Foreign Service Institute, Koreceyi İngilizce konuşanlar için en zor dil grubuna koyar ve yaklaşık 88 haftalık yoğun eğitim öngörür. Bu hesap İngilizce anadilliler için yapılmış, Türkçe konuşanlar için resmî bir karşılığı yok. Dilbilgisi tarafında senin işin daha kolay; kelime tarafında ise İngilizce konuşandan pek farkın yok.
Somut bir tahmin vermek gerekirse, günde 45 dakikayla Hangul bir hafta, A1 beş altı ay, A2 bir buçuk yıl civarı sürer. Kore'de okumak ya da çalışmak istiyorsan resmî ölçü TOPIK: TOPIK I birinci ve ikinci seviyeleri, TOPIK II üçüncü ile altıncı seviyeleri kapsar. Üniversitelerin hangi seviyeyi istediği okuldan okula değişir.
Dizi motivasyonu bittiğinde
Türkiye'de Koreceye olan ilginin büyük kısmı dizilerden ve müzikten geliyor ve bunda utanılacak bir şey yok. Kore Savaşı'ndan bu yana Korelilerin Türkiye için "kardeş ülke" anlamına gelen 형제의 나라 ifadesini kullanması da bağı ayrıca sıcak tutuyor.
Ama dizi motivasyonunun bir sorunu var: İlk üç ay seni taşır, sonra yorulur. 사랑해 (seni seviyorum) ve 괜찮아 (sorun yok) gibi her bölümde duyduğun kelimeleri öğrendikten sonra ilerleme hissi yavaşlar, çünkü sıradaki adım sesler ve hitap gibi sıkıcı ama şart konular. "Korece öğrenmek mantıklı mı" diye soranlara cevabım şu: Dizi bittikten sonra da devam etmeni sağlayacak bir düzenin varsa mantıklı. Her gün aynı saatte 20 dakika, haftada bir tekrar günü ve öğrendiğini kullanabileceğin küçük bir alan, hiçbir dizinin veremeyeceği kadar uzun süre işe yarar.
İngilizce kaynaklarla Korece: köprüyü kaybetmek
Korece kaynakların büyük çoğunluğu İngilizce üzerinden hazırlanıyor. Bu, yukarıdaki tablonun neredeyse tamamının kaybolması demek: İngilizce açıklama sana 에서 için "at" ya da "in" der, Türkçedeki "-de" köprüsünü göstermez. Türkçe konuşan biri için en kısa yol, Koreceyi zaten bildiği yapıların üzerine kurmak.
Qlango'da Korece kursları A1'den B2'ye kadar var ve kursu eklerken Türkçeyi öğrenme dili olarak seçebiliyorsun. 불, 풀 ve 뿔 arasındaki farkı duymak için kelimeleri yapay zekâyla seslendirilmiş haliyle tekrar tekrar dinleyip hızını düşürebiliyor, dikteyle kulağını sınayabiliyorsun. Hangul okumayı eşleştirme alıştırmaları ve kartlar oturtur; hitap biçimleri gibi açıklama isteyen konularda Premium'daki yapay zekâ öğretmene istediğin kadar soru sorabilirsin. Dillerin ve seviyelerin tam listesi desteklenen diller sayfasında, Premium planları fiyatlar sayfasında. Başka bir alfabeyle uğraşmak hoşuna gidiyorsa Rusça yazımıza da göz at.
Hangul'a bu hafta başla: Korece A1 kursunu Türkçe üzerinden ekle ve ilk dersi bitir. Akşam bir bölüm dizi izlerken 요 ile biten cümleleri saymayı dene, sandığından çok çıkacak.
